Christy
Favang tlai thla nawi lam nitla tur chu a engno nghulh a, hringfate tana khawvel mawina chu mawi lehzuala lantir tum niawm fahran in tlangte chu a chhun eng no nghelh a. Kawr ruam leh a puallawi vel chu lung tileng tawk lek hian a hlim riai a. Chu ni engah chuan chhum var mawitak te chu rangkachak rawng in a lang eng tle sur mai a.Chung zawng zawng timawi lehzual tur chuan vamur leh pengleng te chu boruakah an leng kual ziai ziai a.
Thlasik rim a nam tan tawh avangin tlailam boruak chu a vawt deuh sung a. Khawlaia mipui vak velte chuan intih lum nan thawmhnaw lum lampang an inbel deuh vek hlawm tawh a. Khua a thim dawn mai tawh avangin mite chu hmanhmawh takin mahni in lama haw turin an inbuatsaih sung sung a. Chung thlilsiam mawi tak takte chu a hlutna leh ropuina hre lek lo ang maiin, mahni buai buai in an buai nak nak hlawm a. Ka ngaihtuahna-ah chuan mahni tanghma hai a mihring kan buai tawh zia alo lang a. Nitin mahni hna thawkin kan phe suau suau a, siamtu thilsiam mawitak takte chu sawiloh, Amah ngei pawh nilenga kan hriatchhuahloh chang a van tam tehlul em!.
Chutia mipui chevel thlir paha suangtuahna khawvela ka chen lai chuan khum atang chuan "a nu" rawn ti tham tiak ri chuan min tiharh zawk a. Ka tlan lut thuai a, a bula kun hniama duat taka chul pah in "Enge ni christy" ka ti a, a ni chuan "pawnah min hruai ve rawh" a lo ti a. Khua a vawh deuh tawh avangin ka thuam lum a, pawnah chuan ka hruai chhuak ta a.
Kan in verandah thlanglampangah chuan ka hruai chhuak a, thutthlengah kan thudun a, engemaw ngaihtuah nei ni awm tak hian kawlkil lam chu a thlir vawng vawng a, engmah a sawi lo. Chu tlai ni tla tur chuan kan inpiah phul hmun hring dup mai chu a rawn chhun tleu a, a lang mawi em em mai a. Sasaw thing ding thulhte chu rangkachak rawng hian a rawn chhun tle sar mai a. Christy chu ka han en a, thlifim chuan a sam chhawlleng chu a chhem leng siau siau a. Lungawi leh hlim hmel em em in khawvel mawina chu a thlir a. Nitla turin a hmel a chhun lai chuan a nui sen sen a, a hmel duhawm tak chu thlasik boruak intantir nen chuan a inchawih hle hian ka hria a, ka rilru in "i van duhawm tak em" ka ti sap a.
"a nu"
"Bawihte enge ni"
"Khawiahnge Benji hi?"
Ka’n hawikual a, a uite var ngainat em em chu choka-ah chuan ka va hmu mai a.
"Choka a saw a awm a nih saw, ka va hruai sak ang che aw" tih pah in ka tho a, Benji pawm chung chuan ka let leh a, a malchungah chuan ka pawmtir a.
"Hei, Benji, i van harh ve, nakinah ka dam veleh sawlai phul hmunah te sawn kan la infiam leh dawn nia aw, chaw i ei tawh em?" Benji nen chuan an infiam a, mihring ang tak tak a cheibawlin a bia a, Benji pawh chuan nuam a ti ve hle in ka hria. A ui Benji hi a duat em em a, Benji pawh hian a ngaina ve hle a. Thian a kawmloh chang pawh hian Benji nen chuan hlim takin an inkawm fo thin.
Chutia hlim taka kan awmlai chuan ni pawh chu kawlah a liam ruai ruai a, ni a tlak chuan khua a thim chhawm mai avangin keini pawh inchhung lamah kan lut ta a.
Zanah chuan vengdanga Christy-i Patea te chhungkua an lo leng a. A fate chu Christy te nena inkawm rual tak an nih avangin Christy pawh chuan nuam a ti ve hle a. Benji chu mipa naupang ho chuan an chhaih a an te chel chul a. Benji pawh chuan nuam a tihve hmel khawp mai. Eli-i chu Card phawrh pah in Christy mutna khumah chuan a thu kai a, a card chu Christy a pe a, Christy-i chuan ka lawme tih pahin a chhunga thuziak chu a chhiar a, nuisak pahin "ka dam leh vat dawn a lawm" alo ti sap a. Hlim takin an inkawm a. Keini puitling ho Christy-i Patea leh an nu tenen chuan choka lamah naupang ho eitur siam pah in kan titi a, Christy damlo hrehawm an tih zia te, a dam leh thuai an duhsak thute an sawi luam a. An ni nupa hian min ngaihtuah a, an chungah ka lawm ngawt mai. Lawmthu lah chu ka sawi thiam der mai si lo va. Zan dar 9:00 ah chuan min hawsan ta a.
An haw hnu chuan keini pawh mu turin kan insiam a, mut dawn a tawngtailo chuan Christy hi a mu ngailova. A damlohva a mu hlawmtawp a nih loh chuan tawngtai hi a thulh ngailo. Zaninah pawh hetiang hian a tawngtai a:
Tuna ka natna pawh hi i hria a,
Nang chuan mitthi pawh i kaitho a, damlote i tidam thin tih sande sikul-ah kan zir a,
chuvang chuan tuna ka natna pawh hi min tihdam sak thei tih ka hria
Mahse chu chu i thu thu nirawh se
Zaninah ka nu nen tui takin min muttir la
Misual lakah min veng tlat ang che
Isua hmingin ka dil a che Amen"
Rilru leh tihtakzeta a tawngtai lai chu ka en reng a, ka mittui chu a tla zawih zawih a. A amen dawn chuan ka insum a, ka amen puive thei hram a. A hnu reivakloah chuan tuitakin a muhil ta a.
A muhil lai hmel chu ka en a, a sam ngilsiau leh tle sar mai chu ka chulsak a. Hmeichhe naupang hmeltha leh nunnem, biang taitek leh hmui sen tek mai, a hmu apiangin hmeltha an tih em em thin chu tunah chuan a hmel a chul rep a, a biangah chuan tisen a awm tawhlo a, a hmuite lah chu a rorep mai si a, ka lung a awi thei thlawt lova. Ka thinlunga ka lainatna chu a puakkeh a, a dana dan rual loh hian ka mittui chu a dir zawih zawih mai a. Ka rilru-in Pathian ka dem a, chutih rual chiah chuan ka hla ngaihthlakfo thin Streets of heaven hla kha ka rilruah alo lang zut zut mai bawk a. He hla phuahtu nen hian kan dinhmun a inang a van inang tak em! Tichuan ka tih thin dan pangngai in thingthi a tawngtaiin mittu tla zawih zawih in Pathian ka kar leh ta a.
Christy pawhin a tuar hle mai a, a lungleng a tap a, a u a koh loh leh a pa a ko a, chaw ei loh zauh zauh a ching ta riau mai bawk a. A u leh a Pa hmuh hi a chak thei hle mai a, a muhil thangharh se a pa a koh loh leh a u a ko a, hnem ngaihna vak pawh ka hre bik lo. Khami kum kha engtinnge kan hman liam tak pawh ka hrelo. Kan nufa chuan kan tuar tlawk tlawk a ni mai. Hetianga harsatna kan tawh takah chuan thingtlang lama kan chhungten min rawn chamchilh deuh chawt a, thenawm khawvengte pawh in min tlawh awllo bawk a. Keini chhungkaw tan chuan thenrualte chu hlu tak an ni.
Kumdang angchu nise Christy chuan Bazar a ngen leh ruai tawh ang a, mahse chumi kum chuan Krismas kawr leh thil thar neih hrim hrim chu Christy rilru-ah pawh a awm theilo. Chumi kum Krismas chuan Johnya leh a pa thlan chu kan va tlawh a, Christy chuan thlana Kross chu a kuah a, a tap zawih zawih a "ka u, lo haw tawh rawh, ka pa nangpawh engtik ah nge in lo haw dawn. Ka ngai tawh lutuk che u a nia, in awmna-ah min hruai ve rawh u" tiin kross chu a kuah ngawih ngawih a. Min kalpuitute pawh chu tumah insum thei an awmlo. Mittui tling pam chunga rawn hawi chhuak in "Nu, thihve daih mai ka duh" a rawn ti a.
Chumi hnu atang chuan Christy hriselna chu a thalo hle mai a, Khawsik, luna leh hritlang a neih bakah a chau ngawih ngawih mai a. Damdawiinah kan kal a, hritlang damdawi leh Anatibiotics bakah Vitamin te min chawh a kan haw leh mai thin a. Hetiang hian thla khatah vawi khat tal kal ang kan ni a, a chang chuan vawi hnih vawi thum te pawh kan kal thin. Tumkhat chu a na zual hle mai a, Damdawiin-a kan kal chu an lo admit ta a. Doctorte min hrilh dan in WBC (White Blood Cell - Thisen var) a lo tlachham hle mai a lo ni a. Tichuan thisen chu an pe char char a. Hetianga a awmfo avang hian Doctor te chuan a "dinhmun chiangtaka hriat a tha e" tiin a thisen, zun leh ek thleng chuan uluk takin kan exam ta vek a.
A thisen chu Laboratory hrang hrangah exam a ni a, PPTC center lamah pawh ngaihthat nana Exam ve turin thawn a ni bawk a. Naupang mai a la ni bawk a ngaihthatlohna em em pawh ka nei lo. A tukah chuan Ward-a kan awm chu Doctor chuan min ko hrang a, chutah pawh chuan ngaihthatlohna engmah ka la nei chuang lova. Nurse ka lo nihve bawk avangin thil engkim tlang tak in min hrilh a chuta ka thu hriat chuan min va barakhaih tak em. Christy, ka fanu chu HIV+ a ni tih ka han hre ta a nih chu!
Ka bingmup a, ka mittui a dir zung zung a, Ka pasal leh ka fapa ka sunna aia nasa mah chuan ka thinlung chu a na a. He khawvelah hian ka lenglo niberin ka inhria. Ka nu leh Pa ten ka naupan lai atangin Pathian thu hi uluk takin min hrilh thin a. Pathian in kan tana thatur in ro min relsak thin tih thu chu ka rilru-ah a lo lang nghal awn awn a. "Hei hi kan tana thatura i remruat maw Lalpa, ava mak em!" tichunga chu hmun chu tlanchhuahsan in ward lamah chuan ka tlanphei thuai a.
Kalkawngah chuan ka inngaihtuah fim hman hram a, Christy bula lungngai taka awm chu tha dawn a ka hriatloh avangin ka mittui ka hruhul a, hlimluih tum hram hram in ka va lut ta a. A ni pawh tlem chuan alo kang deuh hlek tawh a, hlim hmel taka min lo nuih pah in "Nu, ka dam ang a, in-ah kan haw leh thuai dawn a lawm" a lo ti var a. Ka insum hle na a ka hmelah chuan lungngaihna hmel a chhiar thei em ni? Tun hma zawnga thih mai duh reng thin khan min thlamuan tura chu thu an sawi tak mai chu, mak ka ti ngei mai.
Ka fanu chu ka en a, engtikah emaw chuan he khawvel hi ala chhuahsan dawn tih ka hria, tun hnaite-ah pawh a ni thei, ala rei viau thei bawk. A hmel ka en a min lo nuih seih a, ka en rei ngam lo, tap insum teuh chungin ka kuah ngawih ngawih a. Ka fanu christy chuan he khawvel miten natna tihbaiawm leh tenawm bera an ngaih, mi awmthaduhlo ho veitura kan ngaih AIDS avei a nih chu! Awih har ka va han ti teh reng em! Mahse a dik miau si. Engvanga kai nge ni ang tih ka ngaihtuah a, naupang rilru thianghlim lutuk in AIDS a kai theihna chhantur reng ka hre thei lo. Chuta tang chuan atira ka sawi tawh ang khan Pathian chu ka kar ta ngat ngat a.
Chumi hnu reivakloah chuan Damdawiin atang chuan kan chhuak a, reivakloah kan lut leh thin a. Miin HIV+ an kai hian AIDS vei an ni a. AIDS chu natna hming a nilova. AIDS veite taksa-a ralvengkhawl chu he AIDS hrik hian a eihlum thin avangin eng natna pawh tawkse chu natna hriklo dolettu tur taksa in chakna a neih tawhloh avangin natna hote pawh an thihpui mai thin. Christy pawh Damdawiinah kan luhpui zing hle mai a, Nurse duty te nen pawh an innel tawh hle. Cabina kan awm thin avang in Damdawiin awm pawh chu hrehawm a ti em em lo. Hrehawm a tihber chu infiampui tur a uite Benji awmlo chu a ni.
Tunah chuan he khawvela a huntawplam a hmang mek a, Doctor ten in lamah ka enkawl tur in an dah a, a huntawplam chu hlimtakin hmang se, hlimtakin he khawvel hi thlah se an duhber a, keipawh in chu chu ka duhdan a nih avangin van kohna a chhan hun nghak in inlamah kan enkawl ta chawt mai a ni. Hetih hun laia ka rilru hi tumah in min dawnpuithiam kher lovang.
Chutiang thilvel ka ngaihtuahchu ka lo muhilsek a ni ang "Nu" a rawn ti tham tiak chuan min tiharh a. Khua pawh alo var tan tawh a, kan tho chhuak nghal a.
Kan kawt hmalampangah chuan kan thu a, a bulah chuan Benji a thu a, thei leh theilo hian a chul a. Ni chu a rawn chhuak suar suar a, leilung chu a lang mawi ngei mai. Christy hmel chu ka en a, a hmel dang bem phenah chuan a mitmeng chu a nung ser a, a huntawp a hnai tih ka hria a, ka enrei ngam lo.
"Nu engtinge ilo awm ang?
"Khawiahmaw bawihte?"
"Vana ka kalsan hunah che engtinnge ilo awm ang? Keichu van angelte nen hlim tak in vanramah kan awm anga, A pa te nen hlim takin kan awm anga..."
"Bawihte chutiang sawi suh, nang pawhin ka dam leh thuai dawn i tih kha"
"Nu, zinga ka lo koh hma che khan Vantirhkoh pahnih in min rawn hruai an tum a, mahse tui taka i muthilh laia kalsan che ka duh lova, ‘ka nu min mangtha tir phawt rawh u’ ka ti a, min remtih sak a niang min thlah a, chuan ka rawnko che a nih kha"
"Bawihte chutiang sawi tawh suh, i dam anga hlim tak in kan awm dawn a lawm"
Ka thusawi chu ngaihtuah awm pawh in a lang lova
"Benji nen hian ka ngai ngawt ang che u" Benji chu a chul heuh heuh a.
"Bawihte" ka ti a, ka tap zawih zawih a
A natna tawrh chu tawrhsak ka va han chak tak em!! Tunah chuan kum 12 a lo nive tawh a, a pate boral atang khan a kum 3-na a ni a. Chumi chhung chuan rilru na leh taksa na in hun a hmanga, a ni ang naupang hmeltha, duhawm leh rilru thianghlim lutuk in chutianga natna a vei a, natna hrik tihbaiawmtak in dimdawihna tel hauh lova a sawisa lai han hmuh chu kei a nu tan hian en ava han hrehawm thin tak em! Pathian pawh hian engtinnge a phalzawk ni? ka ti hial thin.
A hmel chu ka en a, a chau hle tih ka hria a.
"Nu, nichhuahna lam saw en teh, min lo hruaitutur an lo kal e"
Nilo, a ni theilo, a rangthei angber in Taxi in hospital-ah kan hruai nghal a.
ICU-ah kan dah a, thawkna dawt an vuahte chu a inkawkalh nuaih mai a, khawl-ah chuan a rawn inrin zat zat a, chutia ngawirenga a kut vuana ka kun tlawk tlawk lai chu ka lam a rawn hawi a. Chautak chungin mi rawn nuih a. Khatiang reng renga a nui hmel mawi kha ka la hmu ngai lo.
A taksa leh khawl inzawmna monitor chu a ka va en a, rin inchhawknghawlh te chu a lo mam ta vek a. Christy chu he khawvelah a awmve ta lo. Nilo, Natna awmtawhlohna hmun-ah, a hmangaih a pa leh a u Johnya te kiangah min nghak turin a lo han kal hmasa zawk a ni.
Kum sawm lai a liam ta, tunah chuan ka hna-ah ka kal a, rim tak in hna ka thawk a. Tunhma-a HIV/AIDS hi mi awmtha duhlo leh mi awmeu-te chiah in an veitur ni anga ka lo ngaih thinna te a dikloh zia ka hria a. Heng natna hi natna pangngai ve mai a nihzia te, natna pangngai veitute aia tanpui leh duat an ngaihziate ka hrechhuak a. Kan mizo society-a kan thinhrik tlatna boruakte chu tihbo ka duh takzet a ni. Tichuan ka theihtawpin heng mite enkawlna kawngah hian hna ka thawk a, Bank -a kan sum dah leh ka pasal Pension hmangin HIV/AIDS vanga harsatna neite enkawlna hmun Christy foundation ka din ta a. Christy tawrh ang tuartu HIV/AIDS veite tanpui na lamah nasa takin kan thawk a. A tuartawhtu ka nih avangin a tuarvelote hnenah awareness te kan nei a, a vei mekte rilru beidawng lutuk tur chu kan theihtawpin kan tanpui thin. Pathian ringtu ka nih angin nunthar an neih theihnan nasa takin tan ka la a, nunthar neia hlimtaka anmahni hmusita hnualsuat velotu Isua tawk tura he khawvel an chhuahsan hmel hmuh chu a va han nuam thei tehlul em!
Christy khan HIV+ a kai nachhan kha enge ni ang tia Doctorten an chhuichianna-ah chuan a pa te nen an accident tuma tlawmngaia chhanchhuaktu te zingah khan HIV+ an awm ve a, an lo intih hliam ve bawk avangin christy hliam ah khan HIV hrik kha a lutve ta a nih an ring ber. A lo nilo maithei bawk a, rinthu mai a ni e.
Ka tawrh chu mite ngaihah chuan Pathian anchhia nihiala mawi a ni a, mahni chauha tawrh a tan chuan a na em reng a ni. Pasal fanau sun, hmeithai ka lo nita a nih chu.
Mahse heng ka tawrhna zawng zawng hi minti chaktu a lo ni. HIV/AIDS vanga nun beidawng ten min rawn pan a, ka theihtawp in ka lo tanpui ve thin. Ka theihtawk chu tlem hle mahse ka theihbakah Pathian alo che thin a, chu ka rawngbawl vena avang chuan kan khawtlangah pawh tunhma ai chuan AIDS veite thinhrikna a reh a, natna pangai ang takin kan ngai thei tan ta. Chumai ala nilo, mi ten Thisen test an hlau tawh lova, inrinhlelhna neite chuan anmahni thuin an test tir mai thin. Ka va han lawm teh lul em!
Naupang duhawm leh nun thianghlim thihna chu hmanraw tangkai tak a lo nireng a nih chu. A thihna avang khan tun dinhmun hi kan ram in kan thleng ta a ni si a. Kan tana thatura remruattu remruat dan hi hriatthiam ava han har tehlul em!
Ka beidawn dawn apiangin banga ka pasal Zuala leh a sir tawn tawn a Johny-a leh Christy thlalak chu ka thlir vawng vawng a, hlim taka an nui hmel chuan keimahah chakna thar min pe leh thin.
( He thawnthu tawi hi Kum 2012 a HIV/AIDS lam hawi Thawnthu tawi inziahsiak Branch KTP in a buatsaih ah lawmman Pakhatna ka lakpui ve a, Mi tan chuan eng nilo mahse ka tan chuan a hlu ve em a sin
No comments:
Post a Comment